Tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ đang tiến gần cột mốc quan trọng khi UBND TP.HCM đặt mục tiêu bàn giao mặt bằng sạch trước ngày 2/9/2026. Cùng với cầu Cần Giờ, cầu – hầm vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu và siêu cảng trung chuyển quốc tế, khu vực phía Nam thành phố đang bước vào giai đoạn tái định hình hạ tầng kết nối bằng loạt công trình quy mô lớn. Cần Giờ từ một nơi từng phụ thuộc vào phà và trục đường Rừng Sác, giờ đây đang được kéo gần hơn với trung tâm TP.HCM, Vũng Tàu và mạng logistics biển của vùng Đông Nam Bộ.
Bàn giao mặt bằng trước 2/9, tuyến Bến Thành – Cần Giờ tiến thêm một bước
UBND TP.HCM vừa yêu cầu các địa phương liên quan đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phục vụ dự án đường sắt Bến Thành – Cần Giờ. Các đầu việc được đặt từ thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm đến xác định pháp lý nhà đất để lập phương án bồi thường chi tiết. Mốc trọng tâm là bàn giao toàn bộ mặt bằng sạch cho chủ đầu tư trước ngày 2/9/2026.
Đây là bước chuyển đáng chú ý của dự án có tổng mức đầu tư hơn 102.000 tỷ đồng, do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed, thuộc Tập đoàn Vingroup, làm chủ đầu tư. Với các dự án hạ tầng quy mô lớn, mặt bằng luôn là điều kiện then chốt quyết định khả năng triển khai. Danh sách các địa phương được giao nhiệm vụ trực tiếp cũng cho thấy phạm vi tác động của tuyến đường sắt. Các phường, xã như Bến Thành, Khánh Hội, Xóm Chiếu, Tân Thuận, Tân Mỹ, Nhà Bè, Bình Khánh, An Thới Đông và Cần Giờ đều nằm trong vùng triển khai. Điều này phản ánh hướng tuyến đi xuyên từ lõi trung tâm TP.HCM qua khu Nam, rồi tiếp về vùng biển Cần Giờ.
Tại Cần Giờ, nhiều máy móc, cần cẩu, xe chuyên dụng và thiết bị phụ trợ đã xuất hiện ở một số vị trí dọc tuyến. Những chuyển động đầu tiên trên thực địa tạo thêm tín hiệu cho giai đoạn chuẩn bị sau lễ động thổ dự án vào cuối năm 2025. Với khu vực vốn phụ thuộc nhiều vào đường bộ và phà, sự xuất hiện của tuyến đường sắt tốc độ cao có ý nghĩa vượt ra ngoài một dự án giao thông đơn lẻ.
Thời gian từ Bến Thành đến Cần Giờ còn khoảng 13 phút
Theo phương án được phê duyệt, tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ dài hơn 54 km, điểm đầu tại ga Bến Thành và điểm cuối tại depot Cần Giờ rộng khoảng 39 ha. Giai đoạn 1 của dự án gồm hai ga chính là Bến Thành và Cần Giờ, cùng depot và Trung tâm điều hành khai thác đặt tại Cần Giờ. Tuyến được định hướng khai thác thương mại vào cuối năm 2028.
Hướng tuyến bắt đầu từ Bến Thành, đi theo các trục Ký Con, Vĩnh Khánh, Nguyễn Tất Thành, qua Tân Thuận, Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Lương Bằng, vượt sông Rạch Đĩa sang Nhà Bè. Sau đó, tuyến tiếp tục qua Phú Xuân, vượt sông Soài Rạp đến Bình Khánh, bám theo cao tốc Bến Lức – Long Thành và hành lang đường Rừng Sác để về Cần Giờ.
Với tốc độ thiết kế tối đa dự kiến 350 km/h, tuyến Bến Thành – Cần Giờ được định hướng trở thành tuyến đường sắt đô thị tốc độ cao nhất Việt Nam. Khi đi vào vận hành, thời gian di chuyển từ trung tâm TP.HCM đến Cần Giờ dự kiến rút xuống còn khoảng 13 phút. Trước đây, Cần Giờ thường được xem là điểm đến xa, phù hợp cho các chuyến đi trong ngày hoặc du lịch cuối tuần.
Một chi tiết đáng chú ý là tuyến đường sắt chỉ đi qua vùng đệm của Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ, không đi vào vùng lõi rừng ngập mặn. Đây là yếu tố quan trọng trong bài toán phát triển hạ tầng tại khu vực có giá trị sinh thái đặc biệt. Kết nối mới vì vậy không chỉ đặt ra yêu cầu về tốc độ và năng lực vận chuyển, mà còn gắn với cách tổ chức không gian phát triển phù hợp với đặc thù Cần Giờ.
Các hạ tầng đồng loạt mở khóa trục tăng trưởng phía Nam
Bên cạnh tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ, khu vực phía Nam TP.HCM còn đang được bổ sung nhiều công trình hạ tầng liên vùng. Cầu Cần Giờ là một trong những công trình đáng chú ý, với tổng vốn hơn 13.200 tỷ đồng, chiều dài khoảng 6,3 km và quy mô 6 làn xe. Khi hoàn thành, cây cầu sẽ thay thế phà Bình Khánh, kết nối trực tiếp Nhà Bè với Bình Khánh. Công trình này được xem là lời giải cho nút thắt giao thông đã kéo dài nhiều năm trên hành trình từ trung tâm TP.HCM về Cần Giờ.
Nếu cầu Cần Giờ giải bài toán cửa ngõ đường bộ, dự án cầu – hầm vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu lại mở thêm một hướng kết nối liên vùng mới. Công trình có tổng mức đầu tư dự kiến hơn 93.000 tỷ đồng, tổng chiều dài khoảng 14 km, nối xã Cần Giờ với Vũng Tàu. Cấu trúc tuyến gồm hơn 8 km cầu vượt biển và khoảng 3,85 km hầm vượt biển, quy mô 6 làn xe, vận tốc thiết kế 80 km/h. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển giữa Cần Giờ và Vũng Tàu dự kiến rút xuống còn khoảng 10 phút, thay vì phải đi vòng hoặc phụ thuộc vào các phương án kết nối gián tiếp.
Ở lớp hạ tầng hàng hải, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ bổ sung thêm vai trò logistics cho khu vực. Dự án có quy mô khoảng 571 ha, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 128.000 tỷ đồng, được định hướng trở thành cảng trung chuyển container quốc tế quy mô lớn của TP.HCM. Với vị trí gần tuyến hàng hải quốc tế và cửa ngõ ra biển Đông, Cần Giờ sẽ đóng vai trò quan trọng hơn trong chuỗi vận tải biển, dịch vụ cảng và logistics vùng.
Sự xuất hiện cùng lúc của đường sắt tốc độ cao, cầu Cần Giờ, cầu – hầm vượt biển và siêu cảng tạo nên cấu trúc kết nối nhiều tầng cho khu vực phía Nam TP.HCM. Đường sắt kéo Cần Giờ gần hơn với trung tâm thành phố, cầu Cần Giờ tháo nút thắt phà, cầu – hầm vượt biển mở trục sang Vũng Tàu, còn siêu cảng đặt khu vực này vào bản đồ logistics quốc tế. Khi các lớp hạ tầng này cùng được thúc đẩy, Cần Giờ sẽ bước ra khỏi vị thế vùng ven xa trung tâm và trở thành vùng phát triển chiến lược của TP.HCM.
